Cikli I Kreshnikeve

Në këtë botim në prozë artistike të 15 rapsodive thelbësore të Ciklit të kreshnikëve, vërehen elementët antropologjikë të eposit shqiptar, të përshkuar nga qytetërimet e periudhave të ndryshme socio-politike. Libri i përshtatur për sistemin shkollor si lexim integral apo didaktik, shërben për njohjen e etikës mesjetare, të kodit të nderit dhe të shpirtit të aventurës që përcillen nga personazhet legjendare të Mujit dhe Halilit në bjeshkët e Jutbinës historike-mitike.
Etosi i heronjve të Ciklit të kreshnikëve është ai i kohës kalorsiake, por në përshkrimet e zgjidhjet e situatave sundon Kodi i Lek Dukagjinit. Etosi si kod i sjelljes sociale shfaqet nga: nocionet e besës, rituali i vllamërisë (të cilën sociologu Emil Durkheim e cilëson gabimisht si sllav), djegia e pronës të dhunuesit, gjakmarrja, mosmarrja së rryshfetit për vrasjen e keqbërësve, statusi i veçantë i vëllait të vogël, rrëmbimi i grave dhe paprekshmëria e tyre, kulti i oxhakut, kulti i pacënueshmërisë së kufomave dhe varreve, i jetës pas vdekjes, shenja e kordeles në kyçe për çiftin e dashuruar, kremtimet me krushq dhe dasmorë, deri te ritet e gjamës së mortit.
Disa dallime nga Kodi i Lek Dukagjinit vrehen në ritualet e vdekjes përgjithësisht pagane, ku: 1) kisha nuk e luan funksionin e parashikuar nga Kodi i Lekës, si në shembullin e ritit të varrimit të Omerit të Mujit, ku sipër varrit vendoset një shkëmb vigan, 2) futja e elementëve zakonorë përmes orientalizmave e turqizmave si përshëndetjet: Selam, Hair; objektet: saraje, tagan, mejdan, kapinxhi etj.
3) funksione politike: Agë, Derbeder, Beg, Harambash dhe disa praktika të dhunimit të kishave si në rastin e Omerit në rapsodinë Vdekja e Omerit, i cili hyn me armë në kishën e Kotorrit dhe bën plojë. 4) devijime të tjera nga Kodi i Lek Dukagjinit, shfaqen edhe në rastin e dhunës ndaj gumanëve të zinj, besimtarë të krishterë e murgj, të cilëve Krajli do t’u jepte vajzën për nuse.
5) marrëdhëniet paramartesore, si tek rapsodia “Martesa e Halililit”, ku Halili dhe Tanusha mbyllen një javë në kullën në bregdet, tradhëtia bashkëshortore e gruas së Mujit me Krajlin etj.