Historia E Arabeve

“Klasikja nuk vdes kurrë.” Kjo vien edhe për librat. Në libra të këtij iloji ka vendin e vet edhe Historia e arabëve, kryevepra e libanezo-amerikanit, profesont nga Universiteti Princeton, ligjërues në Harvard dhe në AUB(Universttetin Amerikan të Beirutit), Philip Hitti (1886-1978). Kjo vepër është shkruar mes viteve 1927-1937 I3ëhet fjalë për një stu-dim referencë, me stil akademik, por lehtësisht i lexueshëm, që flet për historinë e arabëve, për atë të Islamit si një “zonë gri”, nga një kohë shumë e largët, para Profetit Muhamed e den te rënia e shtetit osman, si dhe për pjesën më të madhe të shek. XX. Libri përbëhet nga gjashtë pjesë: “Periudha paraislame”, “Lindja e Islamit dhe shteti i kalifatit”, “Perandorta emevite dhe abasit,e”, “Arabët në Europë: Spanja dhe “Sht,et,i i fundtt mesjetar islamik” dhe “Sundimi osman dhe pavarësia”, si dhe 52 kapituj që e segmentizojnë dhe e shtjellojnë natyrshëm subjektin në fjalë.
Ky Idpër është një ndihmë e çmuar për studiuesit, si dhe tërheqës për lexuesit në përgjithësi, që janë të interesuar të dtnë më tepër për Onentin, për Lindjen e Mesme, Afrikën Veriore, për musitmanët, për historitë e tyre; që duan të zgjerojnë horizonttn, të ndërtojne ura mes dy botëve imagjinare (Perëndirn-Lindje) dhe të jenë banorë të një bote më të madhe, ku një rol të rëndësishëm luan edhe Orienti, arabi, islami si fe (ana kulturore dhe politike e tij), që është në ngritje e sipër
Ky libër është pasqyruese e procesit të pandërprerë të ndërthurjes dhe bashkëjetesës së kulturave mes Lindies dhe Perëndimit në filozoft, shkencë, tregti, arte dhe arkitekturë edhe giatë periudhave të përballjes ushtarake, si për shembull gjatë Kryqëzatave (1097-12913dhe Pingadhënjimit të Krishterë në Spanjë (108,5-1492). Ajo pasqyron gjithashtu me vërtetësi edhe kontributet kryesore në qytetërimin arab e mysliman të hebrenive, popuive arabë të krishterë dhe popuive myslimanë jo-arabë. Historia nuk shmanget asnjëherë qasjes për të dhënë gjithë panoramën, pa hequr asnie detaj apo fakt, dhe pasqyron me shurnë besniken ndarjet sektare dhe shkaqe të tjera të brendshme të rënies dhe kalbëzimit. Ajo nuk e shkeput kurrë vëmendjen nga tabloja e përgirthshme dhe në mënyrë të përsosur përthith një masë të jashtëzakonshme detajesh brenda një rrëfimi që rrjedh butë, shpesh me mençun, të gialleruar, me citime nga një seri tekstesh origjinale: poems, udhëpërshkrime, fialime dhe dekrete. Zhvillimet politike të dinastive dhe ato ushtarake nuk i lënë kurrë në hije ato shoqërore, ekonomike, admintstrative dhe intelektuale: nga pesëdhjetë e dy kapitujt, qe përbëjnë të gjithë veprën, njëzetë kapituj të plotë janë kaluar ekskluzivisht te kjo sferë e dytë.
Besojmë se ky libër standard në këtë fushë, që tani fiet edhe shqip, do të jetë një kontribut, me rëndësi edhe për basenin tonë kuituror në këto kohë të turbullta, si në rang botëror ashtu edhe vendor ku gjithçka orientalizohet, ku faktorë dhe aktorë qytetërimorë paragjykohen dhe hidhen mënianë verbën-sht. Përmes këtyre 800 faqeve Httti është munduar t’i vetëdijësolë amerikanet që të mendoinë jashtë leksioneve të historisë së kulturës pop, histon të cilat i konsumonin st ushqim nga romanet dhe filmat. [Rhett, 2008) At i ka bërë të njohura studimet arabe në institucionet amerikane dhe më gjerë. Ndërsa sot shpresojmë të ndihmojë për kthjellimin e shumë gjërave edhe në arealin tonë kulturor e intelektual, për të patur kështu një ligjërim më objektiv për “veten” dhe “tjetnn imagjinar”.